یارسان

« دين حقيقت و بينش ياري يك تفكر ايلياتي و عشيره‌اي نيست كه براي محاسبات آن راهكاري سنتي بدون دخيل دادن علم و هر آنچه كه در حوزه‌ي نظامنديِ كائنات تعريف دارد در نظر گرفته شود. در واقع هر چقدر كه اشراق و مفاهيم يك تفكر بالاتر باشد، مباحث و گفتمان مربوط به آن نيز تخصصي‌تر و مشكل‌تر مي نماياند. پس ما نمي‌بايست كه مفاهيم را به اندازه‌ي وجود خود پائين بكشيم تا كه به گونه‌اي گردد كه هيچگاه عزم جزم براي بالا كشيدن و سعي براي فهميدن در خود پيدا نكنيم.»

 

 

 

 

 

 

نوشته شده توسط گومه جمهور دسته: مقالات
نمایش از 29 تیر 1397 بازدید: 46

اعتقاد به ظهور در آيين يارسان

معصومه گومه جمهور

 

ظهور يك منجي در آخر زمان كه زشتي ها ،پليدي ها را پاك و ستمگران را نابود مي سازد و زمينه ساز ايجاد يك جهان پر از عدالت و داد و آرامش مي شود بُعد مشترك اكثر اديان و افكاري است كه به ظهور صاحب الزمان اعتقاد دارند.در اين راه در نوع نگرش و جريان ظهور،نشانه ها و علائم ظهور،اتفاقات بعد از ظهور ديدگاههاي مختلفي وجود دارد كه نهايتاً اين مسيرها و روندهاي نختلف به يك مقصد مشترك ختم مي شوند.در اين ميان مذهب شيعه در دين اسلام و اديان مسيحيت،يهوديت و زرتشت هر كدام اعتقادشان به اين مسئله(ظهور منجي آخر زمان)در كتب،مقالات و...بارها عنوان شده و آشنايي مردم با جزئيات اعتقادات اديان و مذاهب مزبور در حد كافي مي باشد اما در اين راه بعضي از آيين ها و مذاهب ديگر وجود دارند كه مسئله ظهور را به نوعي ديگر در آموزه هاي مذهبي و آييني خود بيان داشته اند كه با بررسي آنها به اشتراكات و اختلافات بارزي با ساير اديان و مذاهب پي برده خواهد شد.نوشتار حاضر ضمن كنكاش در آموزه هاي مذهبي آيين«يارسان»(اهل حق)اعتقاد آنها به ظهور را موضوع اصلي اين بحث و تحقيق خود قرار داده است.

در آيين يارسان به تناسب اعتقاد به اصل«دون به دون»يا«تناسخ»ظهور افراد برجسته همواره بعنوان يك اصل مطرح مي باشد و اين اعتقاد وجود دارد كه همواره انسانهاي بزرگي در ميان مردم ظهور كرده اند و زمينه ساز ايجاد يك حكومت عدالت گستر و الهي شده اند كه در آيين يارسان برجسته ترين اين افراد،علي(ع)است كه معتقدند روح او در آخر زمان هم بنام مهدي ظهور كرده و دنيا را پر از عدل و داد مي نمايد.

يارسان معتقدند«سر و راز امامت»از پيامبر (ص)به علي(ع) و از علي تا امام مهدي(عج) منتقل شده و پس از غيبت امام دوازدهم اين سر و راز به مقدسان و پيران(روحانيون اين آيين)كه رئيس و سرسلسله طريقت و قطب زمان خودشان بوده اند و يكي پس از ديگري بر اساس»دون به دون»گفته شده مي رسد و در همين راستا اين اعتقاد نيز وجود دارد كه روح دوازده امام در طول زمانهاي  مختلف در كسان ديگري حلول كرده كه شعر زير كه در كتاب«شاهنامه حقيقت»آمده بيانگر همين نكته مي باشد

اول بُد علي ذات آن لايزال               دگر بُد حسن با حسين زان جلال

حسن شاه برام و حسين يادگار           بُدند در حقيقت وليعهد يار

كه باقر بدي ميرسكندر بشر                 ز پس جعفر بوَد بنيام پسر

بدي كاظم آن پيرموسي وزير             رضا بود آن داوود دستگير

تقي بد نريمان در آن روزگار               نقي بود پير رستم سرقطار

حسن مظهر احمد هاوار بود                كه مهدي همان پير اقرار بود

يارسان مهدي را يادگار حسين(ع) مي دانند و معتقدند در ظهور آخر ذات علي بر وي تجلي نموده و جهان را از نابساماني رهايي داده و دوران فاني را برقرار مي كند بر اساس همين اعتقاد در اشعار و نوشته هاي آييني كه به«كلام دفتر»مشهور است در ابتدا وعده ظهور مهدي را به پيروان خود مي دهد كه سالهاست در انتظار منجي آخر زمان بوده اند تا به ناپاكي ها پايان دهد

از دفتر«نوروز»:

دله نيك و بد،دله نيك و بد                   ساز ماچني يانه‌ي نيك و بد

وقتي ياورم فرصت كر وه رد                  بسانيم حفان وه تيغ يك صد

ميل كردن پريم رحمت و بي در           خراوكيم خاپور يانه مرغ بر

نوروز كالابان كارخانه گوهر                    استاد زاني و دين تيغ جوهر

يعني:اي انسان اميدوار باش كه ياور مظلومان مي رسد و با تيغ خود حقهاي گذشته را صد برابر مي گيرد و خانه بدانديشان و بدكاران خراب مي شود و نوروز كالاي گوهر معنوي را مي بافد و استادي دارد كه تيغ زبان وي را جوهر حقيقي مي دهد

از«پيرويس»:

رضا نامه اي رضا نامه اي                ها ياوا خَوَر رضا نامه اي

زنهار ني قواي جامه جامه اي          ور چن اي دكان دست و دامها ي

نه گوشه‌ي درون فكرش كرده وه      هو گه حقش بي گل آورده وه

آفتاو منردا قرار دال له گر                سايه دا نه سر چوار دانه‌ي گَوَر

يعني:بنا بگفته امام رضا(ع)و با توجه به اينكه ياران از گردشهاي متوالي جسمي بزنهار آمده اند نزديك است كه صاحب الزمان ظهور نمايد و گردش جسمي متوقف شود و دنيا بر مبنايي تازه قرار گيرد

از«طهماب گهواره اي»:

ياران سوداي دل ياران سوداي دل           شوي شيم نه فكر بحر سوداي دل

وانام يك علمي نه طومار گل                شش دانگ بيم نه عشق اوساي قابل

وه ميل باطن نختم عيانن                   نشانيم بروز بانگ بنيانن

قاصد و دوان گل آورده وه                  ثبتم دا وه دس پير شرطه وه

پليك حساوان وه معنا و مضمون        هانه دفترم رمز دونادون

يعني:شبي در عالم راز و نياز از طرف حق به من يك الهام و علمي رسيد كه آينده را مي توانم ببينم كه در آن حسابها و رمز حق در دفترم بيان شده و وعده ظهور صاحب امر را مي دهم

بعد از دادن وعده ظهور،براي زمان ظهور نيز علائم و نشانه هايي ذكر مي گردد كه مضمون آن با اعتقادات شيعيان مشابه است و تنها در نوع بيان آن اختلافاتي وجود دارد

از«خان الماس»:

ياران اظهار بو ياران اظهار بو                    يك شمه‌ي نه وصف ياري اظهار بو

گوش بدن ياران هر كس هوشيار بو             فراموش مَكَن هر كس گوشدار بو

زمانه‌ وي طور پر ستمكار بو                    هر جار ياري ون ذليل و خوار بو

دور درو بو راس نا ديار بو                           راسگوان چون سنگ كهنه مزار بو

اعتقاد وه دين نو،قلب پرده تار بو                هيچ كس كس موين وحدالقهار بو

يك مدت دينار وي طور قرار بو                   هر آتش خانه‌ي يخ و خروار بو

گرگ باطني ويل نه هر شار بو                    قتل و كشتارش وه بي شمار بو

مصطفي مأمور مردم خار بو                    مرگ فراوان بو،درد نا ديار بو

يارها وارو چم خار و ايمامان                   ژه هر لا مه‌يو صداي الامان

جهان تنگ موو ژه خوف مائين                 رخصت مسانو ژه شاي بنيامين

ميل مرحمت شاه صاحبكار بو                 بنيام نه شاهو بارخانش بار بو

بوي عطر بهشت شادي ياران بو                وه باد طاعون گردي خاران بو

سراسر جهان گشت سر بساط بو              تمام كل شي زنده حيات بو

ذليل و ظالم وه يك جا جم بو                   تمام بي پر وال قيد له هم بو

هيچكس نگاي بد نه‌مكي وه كس              كس قادر نيه‌ن بكيشو نفس

طبل صاحبكار صداش بلن بو                    او وقت كه وعده هزار دهن بو      

يارسان هر كس وه بخت ويتان                كردار كرده ميو وه ريتان

هر كس نامه‌ي ويش ها وه دستان           خاص مدن وه خاص گس وه گستان

يعني:ياران وصفي از ظهور بشنويد زمانه اي در پيش است كه راستگويان خوار و ذليل مي گردند و دروغگويان پيش مي افتند،اعتقاد به دين سست،قلبها تاريك و هيچكس در فكر ديگري نيست،جمخانه ها رو به سردي مي گذارند قتل و كشتار زياد مي شود ياران پاك به جمخانه ها پناه مي برند جهان از زشتي ها به تنگ مي آيد و آن موقع فرمان ظهور صادر مي شود كه براي مردمان حق شادي بخش است و براي خواران بمنزله باد طاعون است عدل الهي گسترده مي شود و در آن وقن كسي به حق ديگري تجاوز نمي كند اي ياران هر كدام تا مي توانيد كردار كنيد زيرا هر كسي بدي را بد و نيكي را نيك سزا مي بيند

از«درويش ذوالفقار»:

هامسران رنگي هامسران رنگي                  ژه كار خانه وه نمانه رنگي

ژه خاندانان آوازه و دنگي                          نپخت بو خوشحال،خم بو دلتنگي

رنگي با رنگي نمانا ياران                        پري آزمايش لاف داو كاران

هر وقت ميلش بو پادشاي كرمدار             رنگ داران ژه راه مدو وه كنار

حكم بالا حكم ژه مشرق خيزا                  خائنان نه ترس پر و بال ريزا

نه قدرت وا شمعي انگيزا                          شاهزاده نه جور دنيا گريزا

بلي دولت بار نام حق برده                       سرفيل وتيغ طعنه عام كرده

يه چه شمعي ون دا وه فصل وش            مپوشو صحرا بادر و سركش

هر وقت بپوشو دم بد وه بهار                  ذرم بخيزو نه كارخانه يار

گشاد بو قاپي وه سعادت شكل          ياران دلشاد بان بي دردان خجل

پيدا بو شوكت شاي مركب دلدل         پادشاي شاهان نزاد دون كُل

ذوالقار نه عشق كسي دلشادن            نصير چند نوبت سر نه راش دادن

يعني:اي هم بيعتان دنيا عوض مي شود از خاندانها،آوازه اي بر مي خيزد،مردمان حق خوشحال و مردمان خام دلتنگ مي شوند،رنگهايي براي بشر از لحاظ دنيا و ماديات پيش مي آيد كساني كه لاف خداشناسي مي زنند امتحان شوند و هر وقت ميل حق باشد خودنماها كنار زده مي شوند و حكم از مركز نور الهي صادر مي شود كه خائنان پر و بال ريخته و شاه و شاهزاده ها مي گريزند و كساني دوست و يار بوده كه سر خويش را طفيل حق و طعنه مردم كنند،آتشي روشن مي شود كه تمام صحرا را مانند باد بپوشاند آن وقت ظهور مي شود و شاه شاهان مي آيد و ياران دلشاد و بي دردان خجل مي شوند 

در اين آيين پس از دادن وعده ظهور و بخشي از نشانه ها و علائم آن،به فلسفه ظهور كه همانا پاك كردن ناپاكي ها و شكست ستمگران است از زبان خود منجي آخر زمان مي پردازد تا بيان كند كه انتظار ياران به سرانجام خواهد نشست

از«بگمراد گهواره اي»:

تازه شكارم تازه شكارم                 شاهين ششدانگ تازه شكارم

پرنده‌ي تيز پر دايم نه كارم               فتو زماني غوغا نه شارم

صراف خالص روشن وه يارم             رموز داوود اذانچي شارم

مراد پوانه كوثر منوشي                  كلب كمترين يانه خاموشي

يعني:تازه آمده ام و مانند شاهين شكاري عوامل زشتي را از بين مي برم و مانند صراف نيك و بد را مي شناسم زيرا در وجود من تجلي از داود است

از«بيامه اي»:

پياله چشتم پياله چشتم                    نه جم چلتن پياله چشتم

چون سيل بهار نه عالم وشتم              علمم گنم باخم بهشتم

زور ذوالفقار بستن نه پشتم                قصاص حسين كفتن نه مشتم

جهان دو دنگبي يكرنگش كردم            وه گفته ي امير باقي آوردم

دوسته بوانه سرچشمه ي ذاتم           دستم هانه تيغ قصد ولاتم

يعني:از جم چهل تن فنجاني آب كوثر نوشيده ام و مانند سيل بهار،عالم را از علم سيراب مي كنم و كشنده‌ي امام حسين(ع)را كه مقصود ناپاكان جهان باشد از بين مي برم و طبق گفته علي(ع)عالمي يكرنگ درست مي كنم و اين را مي گويم كه براي اين منظور كشتار زيادي در جهان مي شود

تمت ـنچه در اعتقادات آيين يارسان بر آن تأكيد شده در گرفتن جنگي بزرگ است كه با ظهور صاحب امر در سراسر جهان رخ مي دهد كه دامنه آن همه جا را فرا مي گيرد و از آن به يك نبرد ديني تعبير شده است.در اين نبرد صاحب زمان در پيشاپيش سپاهيان خود به پيكار با كفر و ناپاكي مي پردازد كه اين مسئله در اشعار و پيشگويي هاي بزرگان اين آيين به وفور آمده است

از «بگمراد قلخاني»:

كمان كمانن،كمان كمانن                  امجارو تافي كمان كمانن

مولام نه اخضر ياري ديوانن                  سي ياقوو صياد بازش هانانن

دسم دامانت وقت وعده تن               راگه‌ي نجاتن،وعده‌ي فرصتن

يه مراد واتن وه گفت حيدر                قبضه‌ي ذوالفقار شاه نه روي كمر

يعني:جنگ جهاني آخر شروع شده و حق در تخت عدالت قرار گرفته و وعده نجات فرا مي رسد و اين فرموده علي است

از«فارغ»:

كرم داران بو كرم داران بو                        دوستان عزيزان كرم داران بو

داوود وه سرميل حكم شاران بو                  بنيامين وه عزم درم داران بو

پير موسيم وه كار توبه توبه بو                 مصطفي وه خشم نوبه نوبه بو

قهر قين وه لوح يادگاري بو                     گوشه نشينان زرنگاري بو

بغدا خرابه‌ي جوش ناري بو                    وه عون اقبال مددكاري بو

هوهوي نور بو كوره كاري بو                  مردان وه شاخه ي پور ياري بو

طايف طايفان جم خاري بو                      نه هر دو جانب غزا داري بو

فارغ عزيزان شوق شادي بو                    پر آتش پر خشم حكم هادي بو

يعني:دوره كرمدار فرا مي رسد و حكم شهرها را در دست مي گيرد .پير موسي مي گويد:اي مردم از زشتي ها توبه كنيد كه نوبت خشم مصطفي مي رسد و قهر و غضب جهان را فرا مي گيرد مردان پاك گوشه نشين مي شوند.بغداد خرابه آتش مي شود و مددكاري از حق مي رسد نور عالم را فرا مي گيرد طايفه هاي بي ايمان خوار مي شوند.فارغ براي ياران روزگار شادي و شوق و براي خواران خشم و آتش است

از «فارغ»:

بهاري آمان بهاري آمان                        سوزه درختان بهاري آمان

قاصدي خيزا آمان وه لامان                    تازه مبو چرخ راستي كلامان

هفت ستاره اوج مسازو كاري                 راست مبو رونق دنگ دياري

شش گوشه جهان قايم بو وه نور           بريزو وه هم سپاي سلم و طور

برق ذوالفقار بگيرو جهان                       ملت ملتان باچان الامان

طولي ژ ياري شاخه بكيشو                     خائن زبون بو ذليل بنيشو

بلبل بشاخو وه نظم و آهنگ                اوسا ديار بو يكرنگ و دورنگ

دله هر وه شوق سقام صلا                   ريا بار دين ديدار مولا

نسيم قدرت شمع چراخان                    طوطي بو هامراز بلبل نه باخان

نه روژ جمعه جمجمه‌ي صلا                 نمايان مبو واي روژ بلا

فارغ فارغن نه قال بلا                           خواجاش بنيامين وه سر صلا

يعني:اي درختان سبز(مردم مومن)بهاري فرا مي رسد كه راستگوها پيروز مي شوند شش گوشه جهان را نور مي گيرد و سپاه سلم و طور بهم مي ريزد برق ذوالفقار جهان را فرا مي گيرد،ملتها به امان مي آيند،ذاتي از ياري بلند مي شود،خائنين ذليل مي گردند،يكرنگ و دورنگ(مومن و كافر) از هم جدا مي گردند كساني كه انتظار كشيده اند و شوق ديدار داشته اند از قدرت حق نوراني مي شوند.شروع اين قدرت در روز جمعه است

از آنچه كه از محتواي شعر فوق بر مي آيد مي توان به اين نكته پي برد كه در آيين يارسان نيز مانند مذهب شيعه،زمان ظهور در روز جمعه است و مهدي(عج)در اين روز انتظار منتظرانش را پايان مي دهد

از«حيدر قلخاني»:

شفق مي بودم شفق مي بودم                      سوماي سحر شفق مي بودم

نسيم نصاب خيز وه دمادم                         پرده‌ي ليلاوي وردارو وه چم

چهل ذات وه يك نور قبه الماسي               چپ گيلان او پس بي دور راستي

ذوج ذات نه سر ميانه مرقو                      اراگيل بي روژ هراسان نه شو

صراف دكان برگ باقي پوش                      ذره انتكي مغز كوثر نوش

دونده شمال ممالو چين چين                  بروز گردن ذات صفحه بنيامين

قرص ازل رو اصراف نه صورن                   قنبر نه دعواي جام پرنورن

روژنامه باقي ميرزاي دفتر دار                   حواله بروز دو شش سه چهار

مخيزو نه سمت سراي سراند يل               ثبت كردن رقم نيانه وكيل

عجب سواري ابر و تال تند                         مخيزو نه سمت سمت سراي هند

موداي دم دو هاج مگغوش نه كف            مبو وه غوغا نه صحراي نجف

بغدا،استانبول،رومات فرنگ                     ممالو چين چين تا وه سيا زنگ

ارس و فرنگ داسني جهود                         ارمني،يمن تا وار بنوت

عالم فارغ بو جهان بو يكسر                      واويلاي شيون پاي تخت قيصر

حيدر بيدار بر شفق ندمن                         يه وعده نجات نرگس چمن

يعني:شفق در حال دميدن است(ظهور منجي نزديك است) و پرده هاي تاريكي از روي چشمها برداشته مي شود و به فرمان چهل تن دوران به راستي تبديل و كجي از بين مي رود و روشني روز فرا رسيده و دوران باقي پخش مي شود و در جهان غوغا در مي گيرد از هندوستان شروع و جنگ دو سري مي شود كه صحراي نجف و بغداد و استانبول و فرنگ و چين و افريقا و روسيه و اسرائيل و يمن تا آخرين نقطه را در بر مي گيرد و عالم از فاني فارغ مي شود

در اين آيين با توجه به ريشه ايراني و ملي آن تلاش شده كه اسطوره هاي ايران از جمله سياوش،رستم و...را نيز همراه سپاه امام زمان(عج)بدانند تا راتباطي عميق بين مليت و اعتقاد مهدويت خود بوجود بياورند.جداي از اين يارسان با توجه به احترام والايي كه براي امام علي(ع)قائل است و همواره او را سر منشاء اتفاقات و تحولات مي داند به ظهور وي نيز در آخر زمان معتقد است

از«شيرخان كرندي»:

گل نه گل پيدان گل نه گل پيدان                گل نه مغز گل ذات گل پيدان

ديم داوود نه پيش روسم نه ميدان          تحقيق نه باطن ظهور كرد كيان

داوو نه خدمت ذوالفقار وه جخت             ها آخيز كردن هات نه قله سخت

يعني:گل از گل بوجود مي آيد من مي بينم كه داوود(يكي از نامهاي حضرت مهدي در اين آيين كه معتقدند بر اثر تناسخ روح داوود در مهدي حلول مي كند)در پيش است و رستم(پهلوان افسانه اي ايران)نيز به ميدان آمده  و حضرت علي را ميبينم كه با ذوالفقارش براي نجات جهان از فساد بر خواسته است

از«دفتر»:

رستم هاتوه رستم هاتوه                  ايران دل وشن رستم هاتوه

وو طنطنه و تيپ و خلاته‌وه               ظهورن نه سمت وه‌ر هلاته‌وه

يعني:ايراني ها دلشاد و خوشحالند كه رستم نيز همراه ظهور از مشرق  مي آيد و زشتي ها را نابود مي كند

در اين شعر نيز اعتقاد به ظهور از سمت مشرق وجود دارد كه با اعتقاد مذهب شيعه كه معتقد به ظهور امام زمان از مكه مي باشند يكي است

در پايان اين مبحث ذكر اين نكته نيز ضروري است كه بدانيم اعتقاد به مسئله ظهور منجي آخر زمان در اين آيين اگر چه در بسياري از آموزه هاي ديني و اشعار و افكار بزرگان آن تأكيد شده است اما اين آيين وظايفي را از جهت دوران انتظار مشخص ننموده و با توجه به تأكيد اين آيين به«حفظ اسرار ياري»از پيروان خود مي خواهد كه تنها در زمان ظهور به ياري ظهور كرده بشتابند.

اين مقاله سعي داشت كه تنها در مورد اعتقاد و نحوه ارائه آن در آيين يارسان به مسئله ظهور به ارائه مطلب بپردازد و معتقدم كه بررسي  و تجزيه و تحليل اعتقاد به مهدويت در اين آيين به منابع و پژوهشهاي گسترده تري نياز دارد و مقاله حاضر تنها بخشي از اين اعتقاد در اين آيين را روشن نمود كه اميدوارم مورد توجه قرار گرفته باشد.

                                                                    

ورود به سایت

ما 342 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

This Browser is not good enough to show HTML5 canvas. Switch to a better browser (Chrome, Firefox, IE9, Safari etc) to view the contect of this module properly

Real Time Web Analytics Clicky

برای حمایت از ما امتیاز دهید
یارسان در راستای اعتلای فرهنگ یاری GNU/GPL کار می کند.