یارسان

« دين حقيقت و بينش ياري يك تفكر ايلياتي و عشيره‌اي نيست كه براي محاسبات آن راهكاري سنتي بدون دخيل دادن علم و هر آنچه كه در حوزه‌ي نظامنديِ كائنات تعريف دارد در نظر گرفته شود. در واقع هر چقدر كه اشراق و مفاهيم يك تفكر بالاتر باشد، مباحث و گفتمان مربوط به آن نيز تخصصي‌تر و مشكل‌تر مي نماياند. پس ما نمي‌بايست كه مفاهيم را به اندازه‌ي وجود خود پائين بكشيم تا كه به گونه‌اي گردد كه هيچگاه عزم جزم براي بالا كشيدن و سعي براي فهميدن در خود پيدا نكنيم.»

 

 

 

 

نوشته شده توسط علی دهقانی دسته: مطالب
نمایش از 14 اسفند 1397 بازدید: 146

شاه خوشین در سال چهارصد وششم هجری از دختری بکر به نام جلاله خانم دختر میرزا امان الله، درمیان لرها متولد شد، و‌ در همین‌ اوان کودکی، از خود ...


نشریه فرهنگی و اجتماعی لور، علی دهقانی: بدون شک در حفظ فرهنگ، و ادبیات و رسوم مردم یک منطقه، بزرگان و مشاهیر مردمان آن منطقه نقش بسزایی را ایفا کرده و می کنند‌.
گاهی یک بیت شعر به گوش می خورد که بوی قدمت می دهد، اما سینه به سینه و بدون‌ تغییر نقل شده تا به ما رسیده است.
در میان مردم کرمانشاه و لرستان کمتر کسی را می توان یافت که‌ نام شاه خوشین لرستانی را نشنیده باشد. عارفی بزرگ که مقام های گوش نواز تنبور را می توان یادگاری از دوران پرشکوه زندگی وی دانست.
عارفی که اشعار دل نشین وی به زبان شیرین لکی تا به امروز باقی است و هر خواننده و شنونده ای را به وجد می آورد.
شاه خوشین در سال چهارصد وششم هجری از دختری بکر به نام جلاله خانم دختر میرزا امان الله، درمیان لرها متولد شد، و‌ در همین‌ اوان کودکی، از خود معجزه هایی نمایاند و یاران‌ او که عبارتند از; کاکاردا، خداداد، سیدفلک الدین، فقیه (فقیر)، فاطمه لره، بابابزرگ و کال نازار همگی با او به گسترش مسلک یارسان در الکای لرستان پرداختند. (صفی زاده 1375: 134)
گروه زیادی از پیروان شاه خوشین تنبور زن بوده اند,ویارانش سروده های دینی وذکر جلی را بانواختن تنبور خوانده اند.(همان 23)

شاه خوشین در هنگام کودکی ,به تحصیل علوم پرداخته وسپس به همدان رفته, وتحصیلات خودرا به پایان رسانده است. (صفی زاده 56: 1361)
در سال چهارصد و شصت و هفت هجری هنگام مسافرت به کرمانشاه,در رود خانه ی گاماسیاب که در نزدیکی هرسین‌است به شنا می پردازد,ودر آب فرو می رود و روانش به جهان جاودانی پرواز می کند.(همان: 57)
کسی چه می داند,شاید یافته کوه اگر قادر به سخن گفتن بود,می توانست برای ما از آن دوران و نجواهای شاه خوشین بیشتر بگوید و حقایق را باز گو کند.

ابیات زیر نمونه ای از دوبیتی های شاه خوشین است که در صفحه ی چهارصد و پنجاه ونه، گلزار ادب لرستان آمده است:
یاران او بسو یاران او بسو 
یاران چنی هم میان او بسو 
وتیژی شمشیر و باریکی مو
هویچکس نویرو ورتِر چه مچو

ترجمه: یاران، به کوه بسوبیایید، به تیزی شمشیر و باریکی مو.
چه کسی می داند در آینده چه خواهد شد.

غلامان داو غلامان داو
پری قباله مکن داواداو
قبالم نیان وای تاس کاو
هرکس براورد انه خوشین ماو 
ترجمه :ای غلامان! رای قباله ی رازمگو نجنگید. من قباله را درمیان کوهی نهاده ام هرکس انرا یافت پیرو شاه خوشین است.

در اینجا ذکر یک نکته الزامی است، و آن اینکه در اشعار لکی که در گذشته سروده شده، معمولا مصراع اول در بیت اول تکرار یک مقوله است.
یا به طور دقیق تر
یکی دیگر از ویژگی های صوری شعر لکی، این است که غالبا بیت اول هر شعری، به جز نیم مصراعِ اولِ بیت دوم، مابقی تکرار یک مقوله است (حسنوند 1391: 89)
بطور مثال:
((جرگ من کاوان جرگ‌من کاوان
یی تیراندازی جرگ من کاوان...))

(از نورمحمد خان کولیوند)

باشد که مانیز چونان گذشتگان خویش، پاسدار و پاسبان فرهنگ ‌و زبان و اصالت خویش باشیم.


1_صفی زاده (بور که ئی),صدیق:نامه ی سرانجام,تهران,انتشارات هیرمند,1375
2_صفی زاده (بورکه ئی),صدیق:نوشته های پراکنده درباره ی یارسان,تهران,چاپ خرمی,1361
3_غضنفری,اسفندیار:گلزارادب لرستان,تهران,نشرمفاهیم,1378

4_حسنوند,رضا:تبارهای گمشده,خرم اباد,انتشارت سیفا,1390

 

برگرفته از نشریه فرهنگی - اجتماعی مردم لر

googlefacebook

This Browser is not good enough to show HTML5 canvas. Switch to a better browser (Chrome, Firefox, IE9, Safari etc) to view the contect of this module properly